Artigo

Por Delia Steinberg Guzmán

Son moitas as cousas que nos fan falta nestes momentos. En verdade, somos pobres en meio da abundancia e as comodidades que nos proporciona unha técnica ao servizo das necesidades reais ou presuntas do ser humano. Sen embargo, comprobamos que canto mais temos, mais necesitamos e isto constitui un círculo vicioso difícil de deter, a menos que consigamos o que nos fai falta .
Por iso decimos: Necesitamos mais Filosofia. Cando explicamos as finalidades de Nova Acrópolis, destacamos os seus cursos de Filosofia desenvolvidos á maneira clásica. E é alá onde pomos o acento, na maneira clásica, é dicer, nesa Filosofia amplia, que abranxe todo o espectro da vida e trata de responder a todos os seus interrogantes, sen se cinguir aos ríxidos marcos que hoxe a circunscriben.

FILOSOFIA HAI, PERO...
Un poderia perguntar-se : é que seica non hai Filosofia nos tempos apresentes para ter que recorrer ao estilo clásico? Si hai-na, pero...
Non imos entrar no detalle dos amplos programas universitários nen nos que se ditan nas escolas de ensino meio. Hai clases de Filosofia, pero esta matéria enche ou non a vida de quen a receben, non tanto de acordo aos programas, se non de acordo aos profesores que a imparten. Só os que vuelcan verdadeiro agarimo na sua tarefa, logran facer-se comprender polos seus alumnos e acordan un sentimento de procura e atopo. Os demáis xeran un triste caos mental que desemboca nas coñecidas formas de calificar a Filosofia: un galimatías de palabras e conceitos insuportábeis e inútis. Esta é a pesada e inxusta lápida que suporta a Filosofia: ser inútil. Non serve para nada prático nen dá diñeiro; é dicer, que para se gañar a vida neste terreno hai que dedicar-se á docencia (non sempre con bon ánimo) ou ter a increibel sorte de editar algun libro que sexa lido e aceito.
¿En o que estado fican os que, por fin, conseguen acabar a sua carreira universitária filosófica? Tras vários anos de tarefa, na sua mente só bullen centas de ideas contradictorias de pensadores de diferentes épocas, sen que ninguén poda atopar o fio que une os períodos históricos e os pensamentos resultantes. O xoven filósofo actual (¿pode chamar-se filósofo ao que conclui estes estudos?) vive no desconcerto, ou inclina-se por aquelas doctrinas que lle foron apresentadas como as "mellores"; ou sente-se impotente con tantos argumentos que non lle oferecen solucións aos problemas con que se enfrenta diáriamente.
Por iso, non é que falte estritamente Filosofia, pero...

¿PERO O QUE É FILOSOFIA?
lemos tantas definicións e de tantas procedéncias, que non é sinxelo ficar-se con unha sen mais.
Abonde-nos con sinalar que se hoxe pode semellar inabordabel e estéril, nas épocas clásicas de Oriente e Ocidente, a filosofia tratou de desentrañar as grandes perguntas sobre o Universo e o Home e, sobre todo, tentou constituir-se nunha forma de vida, unha axuda importante para o Home como parte do Universo.
Se nos remitimos ás tradicións griegas, quen cuñou o termo pudo ter sido Pitágoras, alegando que el non era un sábio (sophos), se non simplesmente un amante da Sabedoria, un "philosophos". Esa é a explicación mais sinxela e mais profunda que atopamos. É o Amor á Sabedoria o que move aos homes, o que abre os seus ollos ao mundo, o que o arrinca do seu isolamento egoísto, o que o volta sámente inquieto na procura e atopo de algunhas verdades útis para a sua existéncia. O Amor é un motor poderoso, e cando o Amor conduce á Sabedoria moitas portas interiores, antes vedadas e descoñecidas para un mesmo, se abren.
Non se busca "a Verdade", a grande e única Verdade, porque é sabido que os homes son falibeis. Pero cada cual, cada filósofo á sua maneira, tratou de dar con alguns chantes que permitisen a todos os homes -non só a eles, indivídualmente- atinxir unha parte, un matiz da Verdade.
E non tememos arriscar-nos ao dicer que este modo de concebir a Filosofia ten algo de atemporal, que foi valido desde fai séculos, nos segue conmoviendo agora e pode avanzar cara o futuro na certeza de que sempre haberá quen ame o coñecemento profundo e o busque con veneración e respeito, transformando-se asi en filósofo.

¿PARA QUE NOS SERVE?
Tras moitos anos de tentar convencer-nos de que a Filosofia non serve para nada prático nen ten que ver coa vida real, custa moito retomar a idea da sua utilidade.
Voltemos, pois, á tan apreciada realidade, á practicidade que pretendemos outorgar á vida. Quen non se fixo perguntas na nenez, na adolescencia, na mocidade, e ainda na madurez, ás veces a agachadas para non demostrar debilidade ou ignoráncia? Cantas veces esas perguntas se ficaron aboiando no espazo dos imposíbeis? Cantas veces non nos torturamos dando voltadas ao nacimento e á morte, a enfermidade e a vellez? Cantas veces non buscamos unha resposta para o mundo e a nosa presenza en el? Cantas veces non rondamos a idea de Deus, ás veces para a negar a forza de complexa, ás veces para a deixar viver como un sentimento intraducibel?
¿Cantas veces non necesitamos da filosofia para auxiliarnos en meio das dúvidas e a angustia? Sabemos que a Filosofia non serve para nos facer sábios nen para dar coa chante de todos os mistérios do Universo. Pero sabemos que nos serve para despexar algunhas incertidumbres, para usar a nosa própria mente, para plantearnos non só perguntas, se non atrever-nos a esbozar respostas. Sabemos que non sabemos, como ben dicia Sócrates, pero por iso a filosofia nos pon no camiño do coñecemento. Pouco a pouco, sen présa, sen desacougo, aceitando a infinita variedade de cousas que nos preocupan e gozando coas pequenas certezas que imos adquirindo.
A Filosofia serve para viver. É unha arte ben difícil do cual ninguén se ocupa, e do que ninguén semella coñecer a técnica. Simplesmente vimos á vida e deixamos que o instinto vaia ditando as regras do xogo, ou ben as deformamos segundo determinadas aceitacións temporais. Pero Viver, con maiúsculas, é algo diferente. É saber quen somos, que non somos os únicos, que as que nos semellan dolorosas probas e dificuldades non son mais que peldaños para aprender a valer-nos polos nosos próprios meios. É intuir de onde vimos e igualmente intuir que imos cara algun outro tempo-espazo ainda que non sexa o que coñecemos agora mesmo; é concebir un fio de coherencia ao que podemos denominar -se queremos- eternidade.
A Filosofia serve para valorar a Vida e non só deixar-se levar por ela. Serve para valorar a todos os seres vivos e non somente aos humanos. Serve para ollar o ceu e a terra, para hurgar no fondo da terra e para horadar a profundidade do ceu, para ver o redor, para sentir, para pensar. Para ser filósofos conscientes das suas perguntas e da sua respostas, non definitivas, pero si encamiñadas cara unha progresiva comprensión da Verdade. Ninguén nos vai pagar por iso; non nos gañaremos a vida deste modo, pero nos gañaremos o saber viver e estaremos suficientemente pagados coa nosa própria seguranza interior.

¿QUEN A NECESITAMOS?
Todos. A Filosofia non é propriedade dos que poden conformar teorias mais ou menos ben expostas, manexando un linguaxe que non acostuma ser accesibel para quen non realizaron uns estudos específicos.
A Filosofia, encanto a forma de vida, encanto inquedanza de procura do coñecemento, é para todos e a todos lles fai falta esta posibilidade de se interrogar libremente sobre os diversos xeitos do ser e do mundo. Interrogar-se é unha forma de viver. Buscar respostas é unha forma de viver. E se, atopadas algunhas contestacións de base que se adaptan ás nosas necesidades, podemos aplicá-las diáriamente, mellor. Iso é o que nos converte a todos en filósofos e non os títulos académicos que, en todo caso, dan fé de haber cursado unha faculdade, pero non de haber aprendido a pensar e a viver.

NECESITAMOS MAIS FILOSOFIA
Efectivamente, necesitamos mais Filosofia, pero verdadeira Filosofia, tan simple e tan profunda como o é a Vida. Non necesitamos complexidades artificiais nen críticas que uns ou outros expuxeron ao longo da História. A Filosofia há de ser natural, tanto como o é todo o que existe; debe axustar-se á Natureza, non só como meio ambiente se non encanto ás leis que o rexen todo, desde Deus a un micróbio.
Mais allá de modas o grande filósofo Platón dicia na sua obra Parmenides:
"É fermoso e divino o ímpeto ardinte que che lanza ás razóns das cousas; pero exercita-che e adiéstrate nestes exercícios que en apariencia non serven para nada, e que o vulgo chama léria subtil, mentres ainda es xoven; contrário, a verdade escapará -se-che de entre as mans".
Non hai nada novo baixo o sol... Nen o tempo que transcorre pode distorsionar este espírito primordial que nos inclina á Filosofia e que, cando se manifesta, fala ás claras da mocidade dese espírito, teña os anos físicos que teña. Por algo tamén os griegos clásicos descobriran que a "Afrodiña de Ouro" -ou a eterna mocidade- latexa nos corazóns que xamais se pechan aos enigmas da Vida se non que, antes ben, saen decididos a conquistarlos.

Delia Steinberg Guzmán. Directora Internacional de Nova Acrópolis

Cookies make it easier for us to provide you with our services. With the usage of our services you permit us to use cookies.
More information Ok